tự tiêu

Tế bào già tự tiêu để nhường chỗ cho tế bào mới.

Định nghĩa

Động từ (chuyên ngành sinh học, giải phẫu):
- Tự phân hủy: "tự tiêu" chỉ quá trình một tế bào hoặc mô bị phân hủy bởi các enzyme do chính tế bào đó tiết ra, thường xảy ra sau khi tế bào chết hoặc trong điều kiện thiếu dinh dưỡng.
- Hiện tượng tự hủy: Quá trình này có thể diễn ra tự nhiên như một phần của sự phát triển, tái tạo mô, hoặc bệnh lý.

Ví dụ sử dụng

Trong sinh học:
- Các tế bào cũ sẽ tự tiêu để nhường chỗ cho tế bào mới. (Các tế bào già cỗi tự phân hủy để tạo không gian cho tế bào mới sinh ra.)
- Quá trình tự tiêu của mô cơ xảy ra sau khi cơ thể chết. (Sự phân hủy mô cơ bắt đầu ngay sau khi cơ thể ngừng sống.)
Trong y học:
- Bệnh nhân bị viêm tụy có thể gặp tình trạng tự tiêu mô tụy. (Ở người viêm tụy, mô tụy tự phân hủy do enzyme tiêu hóa nhầm.)

Các cách sử dụng nâng cao

"tự tiêu tế bào": quá trình tế bào tự phân hủy có kiểm soát, thường được gọi là apoptosis.
- Cơ thể sử dụng cơ chế tự tiêu tế bào để loại bỏ tế bào hư hỏng. (Apoptosis giúp cơ thể dọn dẹp các tế bào không cần thiết.)
"tự tiêu bệnh lý": hiện tượng tự phân hủy mô xảy ra bất thường, gây tổn thương.
- Tự tiêu bệnh lý có thể dẫn đến hoại tử mô. (Sự tự phân hủy không kiểm soát gây chết mô.)

Biến thể và từ gần giống

Tiêu (động từ): phân hủy, tan biến.
- Thức ăn được tiêu hóa trong dạ dày. (Thức ăn bị phân hủy bởi enzyme tiêu hóa.)
Tự phân hủy (động từ): quá trình tự phá vỡ cấu trúc — đồng nghĩa với tự tiêu.
- Vi khuẩn có thể tự phân hủy sau khi chết. (Vi khuẩn tự phân rã khi không còn sống.)
Hoại tử (danh từ): sự chết mô do thiếu máu hoặc nhiễm trùng — khác với tự tiêu vì không do enzyme nội bào.
- Hoại tử mô cần được phẫu thuật loại bỏ. (Mô chết không tự tiêu mà phải can thiệp y tế.)

Từ đồng nghĩa

Thành ngữ liên quan

Tự tiêu tự diệt: tự hủy hoại bản thân (nghĩa bóng, dùng trong văn chương hoặc triết học).
- Một xã hội thiếu đạo đức sẽ tự tiêu tự diệt. (Xã hội đó tự hủy hoại vì nội bộ mục nát.)